MojeWypowiedzi.pl

Archiwum dla ‘galeria’

Realizm magiczny
Realizm magiczny, tak uwielbiany poprzez wielu współczesnych malarzy, ma dość długa już historię. Po raz pierwszy styl ten został nazwany przez niemieckiego artystę, Franza Roha. Styl ten określa nurt w sztuce, który można nazwać i kiedyś nazywano Nowym Obiektywizmem. Styl ten służy, najogólniej mówiąc, pokazywaniu niecodziennego realizmu. Artyści wyznający ten rodzaju ujmują rzeczywistość w metodę wyjątkowy. Wiele obrazów należących do tego rodzaju można odkryć w galerii Pepiniera. Artyści, w których obrazach widoczny jest ten styl nie starają się zilustrować świata w sposób fantastyczny, w ich obrazach naturalizm i realizm poraża niekiedy swoją dosłownością i w tym teraz tkwi urok realizmu magicznego.

Często dobra przyziemność pokazywana przez malarzy na osobistych obrazach staje się magiczna przez wykorzystanie przez nich odpowiednich środków słowa. Artyści, którzy w Polsce tworzą ten styl to m. in. Naliwajko, Beksiński oraz oczywiście Dariusz Miliński. Obrazy należące do realizmu magicznego charakteryzuje to, że artyści starają się na nich spojrzeć z innej perspektywy na rzeczywistość.

Postacie na wczesnorenesansowych malowidłach, drobne, odosobnione i pogodne, są wyrazem swobody towarzyskiej bieżącej między równymi sobie stanem; soczysty ornament roślinny i owocowy Ghibertiego, Verrocchia, Mantegni, Robbiów odwołuje się do prywatnego umiłowania natury i jej znawstwa; ostro cięte wici akantu i profile architektoniczne wolą być oglądane z bliska; grobowce Rosselina (U. 60), Desideria Mina itd. są przedmiotami rzemiosła artystycznego, a nie działającą z pewnej odległości „architekturą”.
Obrazy olejne są wielkie, o znacznej objętości, są ciężkie i stłoczone. Zwracają się nie do jednostki, lecz do mas ludzkich; dlatego wywierają złudzenie z większej odległości – za cenę pewnej surowości swych szczegółów. Formy renesansu chciały przekonywać i zachęcać poprzez osobistą namowę, formy baroku próbują pokonać, oszołomić i zgnieść. Pierwsze posiadają ton racjonalistyczny, drugie retoryczny i patetyczny.
Wkład Rzymu do sztuki Europy wyraził się dzięki właściwej mu cesze lokalnej: dążeniu do wielkości. Tylko na tym, a nie na tradycji poszczególnych form, polega jego znaczenie; albowiem budowle czasów rzymskich istniały wszędzie w granicach starego cesarstwa. Artyści florenccy, poczynając od Giotta, powoływani są do Rzymu; prace ich natomiast nie zmieniły w metodę istotny oblicza miasta. Rzym jest bowiem miastem baroku od dawna, na długo zanim powstał styl barokowy. To Rzym wychowuje, ba, nawet zmusza architektów do wielkości – też obcych, Bramantego, Rafaela, Michała Anioła, a w XVI i XVII w. licznych przybyszów z północnej Italii. Obok Koloseum, Panteonu, łuków triumfalnych wczesnorenesansowa architektura florencka, krucha, płaska, o pastelowych podziałach, nie miała racji bytu. Papiestwo nie mogłoby dać takiego impulsu, podobnie jak niedużo zrodziło podniet artystycznych w ciągu tysiąca lat poprzednich. Nie da się prawdopodobnie nigdy stwierdzić, jak dalece ono samo, skoro jedynie zaczęto się zajmować świadomie budowlami okresu rzymskiego, poddało się ich wpływom i zaczęło rościć sobie prawo, by w swej działalności artystycznej manifestować wielkość. Zniewalająca potęga emanująca z tych dawnych form nigdzie nie była wyraźniejsza: właściwie każdy artysta, który pracował w Rzymie, stawał się w jakimś sensie Rzymianinem.
W Rzymie wszystko sprowadza się do architektury, do monumentalnego uwiecznienia. Nigdzie, tak jak tutaj, granice między malarstwem i architekturą nie przenikają się wzajem i nigdzie się ich tak łącznie nie pojmuje – w przeciwieństwie na przykład do Wenecji, gdzie malarstwo rozwija się całkowicie niezależnie. Od ruin Rzymu zapłonęła historyczna świadomość Zachodu, rozważania nad wielkością i upadkiem, a dodatkowo świadomość wzajemnej współzależności tych przeciwieństw. W olbrzymich przestrzeniach architektonicznych budzi się świadomość przestrzeni historycznej.
Żarliwy, porywczy, w ogromnej liczbie przypadków drobiazgowy charakter wczesnego renesansu nabiera w Rzymie szerokiego, spokojnego oddechu typu klasycznego; umęczony i niespokojny świat form późnego renesansu uspokaja się w Rzymie w atmosferze suwerennej pewności siebie baroku. Tutaj i jedynie tutaj można było wyszukać absolutny autorytet, którego szukała epoka: połączenie religijnej żarliwości z nieograniczoną siłą polityczną, nieporównywalną z żadną władzą monarszą. Równocześnie nie można wykluczyć z tego obrazu potęgi rozkoszującej się samą sobą, pewnego szczegółu zła, czegoś wspaniale skorumpowanego: nadaje ono jeszcze ruinom i więzieniom Piranesiego tajemniczego patosu.

Kultura estetyczna ?jest jedną z sposobów w dążeniu do pełnego, najlepszego rozwoju człowieka, do pogłębienia jego osobowości, poszerzenia kultury spersonalizowanej?, to zjawiska powiązane ze sztuką, jej zrozumieniem i przeżyciem, z pięknem i twórczością, a z drugiej strony, dbając o jej aspekt społeczny, określa ona styl, jasność, poziom, a ponadto ambicje określonych zbiorowości. Czy kultura estetyczna jest niezbędna człowiekowi naszych czasów? Wszystko zależy od przyjęcia szeregu zaleceń na temat człowieka i jego świata, a dodatkowo funkcjonujących w nim wartości.

W zakres kultury estetycznej wchodzą: umiejętność korzystania ze sztuki, rozpoznawania jej form i rodzajów, zdolność trafnego reagowania na jej struktury, zdolność dostrzegania wartości estetycznych w przyrodzie, w sąsiedztwie popularnym i życiu własnym i innych osób. Gdy człowiek dojdzie do wniosku, że te sprawy są istotne dla rozwoju kultury indywidualnej i kształtowania osobowości, to dlatego, iż sądzi, że ?kontakt człowieka z wartościami estetycznymi nie ogranicza się tylko do czasu trwania percepcji przedmiotu wyposażonego w te wartości, lecz pociąga za sobą szereg skutków w postaci przykładowo. przemiany postaw, nowych możliwości myślenia, rozbudzania zainteresowań oraz wzbogacania edukacji o świecie i życiu.?

Ważne jest, żeby problem kultury estetycznej został ukazany we właściwym świetle. Z zaleceń antropologii filozoficznej wynika, że istotną cechą człowieka jest jego zdolność do działań twórczych, do samowiedzy i refleksji, że człowiek jest istotą jedyną w swoim stylu; sam sprawia siebie i sam musi odnaleźć prywatne miejsce na świecie ? społeczeństwo wskazuje mu to miejsce jedynie w zarysach. Doniosłymi okazują się zachowania twórcze w dziedzinie sztuki, zdobywanie dzięki nim nowego poznania, nowych odmian wzruszeń i głębszego, wszechstronniejszego rozumienia świata. Z tym wiąże się założenie dotyczące natury wartości estetycznych: ?powstają one, gdy pozaracjonalne czynniki rzeczywistości ludzkiej ulegną szczególnej racjonalizacji za pomocą artystycznych środków słowa, dzięki czemu zostają włączone w świat człowieka.? Sztuka, które owe wartości odsłania, pozwala człowiekowi dostrzec nowy porządek w świecie, odsłaniając nowe grunty spraw, które nie zostały jeszcze ogarnięte poprzez naukę.

Wartości te nie istnieją w izolacji od reszty rzeczywistości, tak samo jak dzieła sztuki współczesnej nie są przedmiotami odgraniczonymi od reszty świata ? poznanie ich wymaga postawy dystansu, oderwania się od spraw codziennych, pozwala lepiej zrozumieć rzeczywistość. Człowiek zaś jest wartością, wartości tworzy, a wartości nie rozwijane, nie podtrzymywane w istnieniu twórczym działaniem człowieka, giną. Umiejętność dostrzegania i przeżywania wartości estetycznych wzmaga w człowieku czynnik bezinteresowności, pomaga przeciwstawić się narzucanej poprzez współczesny typ cywilizacji hierarchii wartości. Zbyt dużo jest na świecie pseudowartości, zbyt dużo sztuki antyhumanistycznej, która ukrywa w sobie sposobności oddziaływania zarówno w kierunku bardzo dobra i kiepska, dlatego zatem kultura estetyczna jest również potrzebna do tego, by odrzucać wartości pozorne, aby oprzeć się nadmiarowi treści artystycznej poprzez dokonywanie selekcji i świadomym wykorzystywaniem różnorakich form sztuki.

W ujęciu wymogów prakseologicznych1 człowiek ?w działaniu ujawnia swoje właściwości, niemniej jednak zarazem na skutek spełnianych działań dookreśla siebie i zostają mu przydawane własności nowe?. Poprzez działanie dokonuje się rozwój osobowości człowieka. Jedną z dziedzin aktywności jest tworzenie i przeżywanie sztuki. Spotkania ze sztuką bywają dla człowieka decydującymi o jego dalszych przeżyciach i losach.

Kultura estetyczna może być rozpatrywana jako:
1.fakt, który można badać empirycznie, poprzez skonstruowanie metody, która pomoże określić stan kultury estetycznej w określonej społeczności lub u poszczególnego człowieka
2.wartość, czyli czynnik wzbogacający osobowość człowieka, poszerzający zakres jego kultury własnej
3.przeżycia skierowane na świat przedmiotowy, dzieła sztuki i wartości natury estetycznej, a też przeżycia świadczące o określonym stopniu posiadania kultury estetycznej, powiązane z uzyskiwaniem samowiedzy, refleksją i doświadczeniami artystycznymi
4.możliwość, czyli coś, co jest dostępne każdemu człowiekowi; w tym ujęciu jest jednym z procedur, przed jakimi współczesny świat stawia człowieka

Kultura estetyczna związana jest z autokreacją i zabiegami samokształceniowymi. Nieprosto się jej po prostu nauczyć. Gdy traktujemy sztukę jako szczegół ideologii, wówczas propagowane są także wartości artystyczne i miłe dla oka ? by te wartości przejąć, niezbędna jest aktywność człowieka. Człowiek więc jest sam odpowiedzialny za dostanie i utrwalanie w sobie kultury estetycznej, sam dochodzi do zrozumienia, że ?piękno jest czymś cennym, niezbędnym dla pełni życia?. Z pojęciem kultury estetycznej wiąże się przede wszystkim model człowieka dorosłego, który własnym wysiłkiem i z indywidualnej inicjatywy zdobywa nowe pole doznań znajdowanych w kulturze, bez narzucania mu gotowych wzorów czy uniwersalnych recept.

Struktura kultury estetycznej
Kultura estetyczna znaczy typ i poziom uczestnictwa jednostki albo określonej grupy w systemie wartości estetycznych i dóbr artystycznych. Zakłada to kupienie odpowiednich umiejętności, ukształtowanie odpowiednich postaw, dysponowanie określonego typu doświadczeniami. Pewien stopień uczestnictwa kulturalnego jest wymagany dla człowieka, jest pewną wartością, której nie da się zastąpić niczym innym, a z drugiej strony jest kilka różnych stopni i poziomów, z których prawie każdy jest równouprawniony. Poziom kultury estetycznej można określać przez odwołanie się do przyjętej skali, gdzie jej poszczególne momenty występują w stopniu rozmaitym i w różnym nasileniu w konkretnych sytuacjach. Uczestniczenie w kulturze nie polega tylko na tworzeniu, pomnażaniu, lecz także na rozumieniu wartości, doznawaniu ich , a ponadto na aktywnym odbieraniu. Człowiek, który nie wytwarza sztuki, przyczynia się do jej pomnażania poprzez rozumienie, że jest mu ona potrzebna.

Na kulturę estetyczną składa się szereg różnorakich czynników:
1.Wrażliwość estetyczna
a)sensoryczna
b)wrażliwość na struktury artystyczne
c)wrażliwość na wartości artystyczne i ładne
2.Wiedzę praktyczną
a)bezpośredni kontakt z dziełami sztuki
b)kontakt pośredni przez reprodukcje
c)własna amatorska twórczość artystyczna
3.Wiedza
a)z zakresu historii poszczególnych rodzajów sztuki
b)z zakresu teorii poszczególnych rodzajów sztuki
c)z zakresu etyki i innych nauk zajmujących się sztuką
4.Umiejętność włączania doświadczeń związanych ze sztuką w całokształt swego życia
a)internalizacja sztuki i systematyczny postęp osobowości estetycznej
b)sterowanie przemianami ogólno-osobowościowymi

Wszystkie te czynniki są ze sobą nawzajem ściśle związane, wszelkie są podobnie niezbędne. Podstawowa jest wrażliwość estetyczna, która określa typ i poziom kultury: ?wyznacza ona rodzaj poszukiwanych poprzez człowieka doświadczeń, krąg zdobywanej wiedzy o sztuce, a także wyznacza kierunki, w jakich idą ewentualne próby zintegrowania zainteresowań artystycznych z całokształtem życia?.

Osiągnięcie określonego poziomu kultury estetycznej sprzyja integracji osobowości , a ponadto przystosowaniu się do zmiennych warunków współczesności, że kultura estetyczna usposabia człowieka, czyni go bardziej zdolnym do bogatych przeżyć. Dzięki sztuce człowiek może włączyć się w rzeczywistość społeczną i uzyskać wyższy poziom równowagi psychicznej. A ponieważ każdy człowiek jest istotą charakterystyczną, o specyficznym układzie właściwości, uzdolnień, zadatków natury i dążeń, za każdym razem dzieło sztuki pada na inne podłoże, znajduje zakorzenienie w innego stylu możliwościach człowieka ? dlatego też kulturę estetyczną należy rozumieć jako kulturę ?inicjatyw i inwencji?.

Inicjatywą ze stuprocentową pewnością wykazuje się artysta. On, kreując sztukę, wzbogaca świat kultury o nowe wartości, jednak, posiada on inne spojrzenie i inny zakres doświadczeń niż odbiorca ? sztuka spełnia w jego życiu odmienną rolę. Odbiorca uzyskuje dystans ?od zewnątrz?, zastaje ją jako coś, ?co już znajduje się w jego świecie, co zobowiązuje i podporządkowuje go sobie?. Takie widzenie i przeżywanie sztuki wymaga innych cech niż przy wytwarzaniu sztuki. Dzieło sztuki jest wartością, gdyż leży w zasięgu sposobności wykonawczych artysty i ponieważ dostarcza czegoś, czego sami nie potrafilibyśmy nigdy zobaczyć i wyprodukować.

Poprzez uznanie różnic między artystą a odbiorcą dochodzimy do ich wspólnej płaszczyzny: kultura estetyczna jest składnikiem niezbędnym, dla obydwu ważne jest dopełnienie  zasadniczych zainteresowań. Nie jest jednak prawdą, że właściwie każdy artysta posiada kulturę atrakcyjną, może się zdarzyć, że będąc zbyt zaabsorbowanym własną twórczością zwraca niewiele wątpliwości na sztukę tworzoną przez innych, omijając w ten sposób bogate źródło inspiracji dla osobistej twórczości. Specjalista w zakresie określonej dziedziny sztuki w dużej liczbie przypadków zacieśnia się wyłącznie do niej i pozbawia siebie wielu doznań, które mogłyby wzbogacić jego kunszt. ?Niespotykany smak przykładowo krytyka nie może być wzorem dla człowieka, dla którego sztuka jest przedmiotem przeżycia, a nie zawodowych dociekań.?

Podsumowując, kultura estetyczna jest składnikiem, który warunkuje wprost użyteczność poczynań zawodowych , a dodatkowo związany jest z ogólną kulturą człowieka, z jego potrzebami, rozwojem, osobowością i wartościami poprzez niego uznawanymi. Trzeba również zwrócić uwagę na jej rolę integrującą, harmonizującą, niwelującą napięcia, jak również na rolę pobudzającą, odsłaniającą ukryte strony życia i ujawniającą konflikty.

Magdalena Ćwiklińska

Pod koniec XX wieku pojawiła się natomiast technika fotograficzna zwana Piktorializmem. Piktorialiści manifestowali swe zamiłowanie do nieostrości. Uważali oni, że nadmiar detali kłócił się z odbieraniem świata poprzez ludzkie oko, które zwykle zaciera wszystkie nieważne elementy. W 1846 roku Delacroix używał podobnych argumentów, broniąc malarstwa: „Naszą uwagę zwracają przede wszystkim te fotografie, na których ułomność technologie spowodowała powstanie pustych miejsc. Dzięki nim wzrok może odpocząć i skoncentrować się na mniejszej liczbie przedmiotów.”

To, co Delacroix uznał za ułomność, stało się w fotografii powszechnie stosowaną sposobnością dzięki której fotografia awansowała do rangi sztuki charakteryzującej się intymnym nastrojem i głębią. W XX wieku wielu artystów eksperymentuje z fotografią. Fotograficzne diagramy ruchu, tzw. chronofotografie, których odbiciem w malarstwie są dwie wersje słynnego obrazu Duchampa „Akt schodzący po schodach” , stały się inspiracją dla kompozycji futurystów i kubistów, wykorzystujący w osobistych pracach zasady symultanizmu, superimpozycji,  przekształcenia pozytywu na negatyw.

Następnym krokiem było wprowadzenie zdjęcia do obrazu na zasadzie collage?u i fotomontaż zapoczątkowany przez grupę niemieckich  dadaistów. Ze zdjęć korzystali omal inni ludzie realiści w XX wieku. Natomiast w centrum zagadnień artystycznych fotografia znalazła się na
początku lat sześćdziesiątych, u twórców nowego realizmu, pop-artu i hiperrealizmu. Twórcy pop-artu obnażali symbole i atrybuty skomercjalizowanej cywilizacji amerykańskiej, nie stronili od przerysowań i karykatury.